GAV w Szwajcarii – kiedy ma pierwszeństwo

Parlament zdecydował, że wynagrodzenia ustalone w zbiorowych układach pracy (GAV) mają pierwszeństwo przed kantonalnymi lub miejskimi płacami minimalnymi. Oznacza to, że gdy w danej branży obowiązuje GAV, stawka z tego układu ma zastosowanie także wtedy, gdy jest niższa niż lokalny minimalny płac. Decyzja zapadła podczas sesji letniej i wywołała silne protesty ze strony lewicy i związków zawodowych.

Co to jest GAV? To umowa negocjowana między organizacjami pracodawców a związkami zawodowymi. W GAV ustala się stawki, warunki pracy i zabezpieczenia socjalne dla całej branży lub części branży. Celem GAV jest ujednolicenie zasad pracy w danym sektorze. Teraz parlament chce, by te umowy miały nadrzędną moc wobec lokalnych płac minimalnych.

Przeciwnicy decyzji mówią, że krok ten zwiększy ryzyko obniżania płac w branżach z niskimi zarobkami. Związki, jak Gewerkschaftsbund i Unia, ostrzegają przed „lohndumpingiem”, a szczególnie przed skutkami dla kobiet, które częściej pracują w nisko płatnych zawodach. Wskazują też, że kantonalne i miejskie płace minimalne w miejscach takich jak Genewa, Bazylea czy Neuchâtel były przyjmowane przez wyborców w lokalnych referendach.

Obrońcy rozwiązania argumentują inaczej. Mówią, że dobra zasada to szanowanie autonomii partnerów społecznych. Tłumaczą, że jednolite zasady na poziomie krajowym zapobiegają „płachtowemu” systemowi różnych stawek w kantonach. Dodają też, że wysokie płace minimalne mogą utrudniać tworzenie miejsc pracy dla początkujących pracowników.

Teraz sprawa trafi do obywateli, jeśli komitet referendalny zbierze 50 000 podpisów w 100 dni. Jeśli podpisy się uzbierają, decyzja parlamentu trafi pod głosowanie w referendum. Jeśli nie, nowe zasady wejdą w życie i GAV będą miały pierwszeństwo przed lokalnymi minimalnymi płacami.

Jakie są możliwe skutki praktyczne? W regionach z wyższymi lokalnymi płacami pracownicy w branżach objętych GAV mogą mieć niższe nominały wynagrodzeń niż dotychczas. Sektory takie jak usługi, sprzątanie, fryzjerstwo czy piekarnie są szczególnie narażone. W praktyce zmiana może oznaczać mniejsze negocjacje o dodatkowe podwyżki na poziomie kantonów.

Proces legislacyjny i ewentualne referendum pokażą, jak zrównoważyć prawa partnerów społecznych z decyzjami lokalnych społeczności. W najbliższych miesiącach warto obserwować zbiórkę podpisów i argumenty obu stron.

— Paweł

Źródło: 20min.ch