Nienależne wypłaty AHV i IV trafiają za granicę

Co się dzieje?

W Szwajcarii część emerytur AHV i rent IV jest wypłacana ludziom, którzy już nie mają do nich prawa. ZAS (Zentrale Ausgleichsstelle) i inne urzędy próbują odzyskać te pieniądze. Sprawa jest złożona, bo wiele wypłat trafia za granicę.

Jakie liczby są ważne?

Rokrocznie około milion wypłat AHV i IV wpływa za granicę. To kwota około 8 miliardów franków w sumie. Według ZAS w przeszłości zdarzały się znaczne nadpłaty. Na koniec marca były otwarte żądania zwrotu na około 17 milionów franków. Całkowita suma, która została za dużo wypłacona, to prawie 40 milionów franków. Z tego około 300 000 franków uznano za trudne do odzyskania.

Przykład z praktyki

Mężczyzna z Mali przez lata podawał adres krewnych w Szwajcarii. Dzięki temu dalej otrzymywał emeryturę. W rezultacie AHV zażądała zwrotu około 72 000 franków. Federalny sąd administracyjny potwierdził tę żądanie w 2025 roku. To pokazuje, że urzędy prowadzą kontrole i mogą domagać się zwrotu.

Dlaczego takie sytuacje powstają?

Najczęściej powodem jest brak zgłoszenia zmian. Osoba może umrzeć, zmienić stan cywilny, podjąć pracę albo wyjechać na stałe. Jeśli te zmiany nie są zgłoszone, płatność może być dalej wysyłana. Gdy ktoś wyjeżdża do kraju bez umowy o zabezpieczeniu społecznym, prawo do emerytury może wygasnąć.

Jak wygląda procedura odzyskiwania?

Odzyskiwanie nadpłat za granicą jest trudniejsze niż w Szwajcarii. ZAS musi działać zgodnie z prawem kraju, w którym mieszka beneficjent. W ramach Unii Europejskiej pomagają łączniki międzynarodowe, ale często potrzebne są długie postępowania sądowe. Roszczenia o zwrot zasadniczo przedawniają się po pięciu latach.

Co zrobiły urzędy?

Eidgenössische Finanzkontrolle (EFK) krytykowała ZAS w przeszłości. W najnowszym raporcie EFK przyznaje, że jest poprawa. ZAS wprowadziła automatyczną wymianę danych z siedmioma krajami europejskimi. Dzięki temu zgłoszenia zgonów trafiają szybciej do ZAS. Mimo to kontrolerzy wskazują braki. Nowe narzędzie do śledzenia nienależnych płatności jest używane tylko częściowo. ZAS nie ma pełnego dostępu do wszystkich danych AHV i IV. To utrudnia wczesne wykrycie błędów i oszustw.

Co to oznacza dla osób otrzymujących emeryturę?

Jeśli mieszkasz za granicą i otrzymujesz świadczenia z Szwajcarii, musisz zgłaszać zmiany na czas. W przeciwnym razie urząd może zażądać zwrotu pieniędzy. Nawet jeśli nie mieszkasz już w Szwajcarii, zachowaj dokumenty i potwierdzenia zmian. To ułatwi wyjaśnienie sprawy, gdy urząd poprosi o dowody.

Podsumowanie

Wypłaty nienależne są znaczącym problemem. Urzędy robią postępy, ale nadal mają ograniczenia. Dla osób pobierających świadczenia ważne jest szybkie zgłaszanie zmian. To największy sposób, by uniknąć zwrotów i problemów prawnych.

Źródła i wyjaśnienia skrótów

AHV to ubezpieczenie emerytalne (stare lata). IV to ubezpieczenie od niezdolności do pracy. ZAS to centralna instytucja rozliczeniowa. EFK to federalna kontrola finansów, która ocenia działanie urzędów.

Co możesz zrobić teraz

Sprawdź swoje dane u płatnika świadczeń. Zgłaszaj każdy ważny fakt na czas. Jeśli masz wątpliwości, skontaktuj się z odpowiednim urzędem lub doradcą.

— Paweł

Źródło: 20min.ch