Historia współczesna Szwajcarii – od II wojny światowej do XXI wieku

Druga połowa XX i początek XXI wieku to dla Szwajcarii czas bezprecedensowego dobrobytu, ale też trudnych decyzji o miejscu kraju w jednoczącej się Europie i świecie. Od powojennego boomu gospodarczego, przez późne przyznanie kobietom praw wyborczych, po debatę o relacjach z Unią Europejską – oto najnowsza historia Szwajcarii.

Powojenny cud gospodarczy

Wychodząc z wojny bez zniszczeń, Szwajcaria szybko stała się jednym z najzamożniejszych krajów świata. Rozkwitły bankowość, przemysł farmaceutyczny, precyzyjny i zegarmistrzowski oraz turystyka. Stabilność polityczna, niskie podatki i tajemnica bankowa przyciągały kapitał z całego świata, a frank szwajcarski stał się symbolem bezpieczeństwa finansowego.

Prawa wyborcze kobiet

Paradoksalnie kraj uchodzący za kolebkę demokracji bardzo późno przyznał prawa wyborcze kobietom. Na poziomie federalnym uzyskały je dopiero w 1971 roku, w drodze referendum (w którym głosowali wyłącznie mężczyźni). Ostatni kanton – Appenzell Innerrhoden – dopuścił kobiety do głosu w sprawach lokalnych dopiero w 1990 roku, na mocy wyroku sądu federalnego.

Nowy kanton i rewizja konstytucji

W 1979 roku, po długim sporze, powstał nowy, francuskojęzyczny i katolicki kanton Jura, wydzielony z protestanckiego, niemieckojęzycznego Berna – co pokazało, że szwajcarski federalizm potrafi pokojowo rozwiązywać nawet napięcia narodowościowe. W 1999 roku gruntownie zmodernizowano konstytucję z 1848 roku.

Szwajcaria a świat: ONZ i Unia Europejska

Przywiązanie do neutralności i suwerenności sprawiło, że Szwajcaria z dużą ostrożnością podchodziła do organizacji międzynarodowych. Do ONZ przystąpiła dopiero w 2002 roku po referendum, a wejście do Europejskiego Obszaru Gospodarczego odrzucono w głosowaniu w 1992 roku.

Zamiast członkostwa w Unii Europejskiej kraj wybrał drogę umów dwustronnych (bilateralnych), które regulują m.in. swobodny przepływ osób, handel i współpracę. To właśnie dzięki nim obywatele Polski i innych krajów UE mogli podjąć pracę w Szwajcarii. Relacje z Brukselą pozostają jednak przedmiotem stałych, trudnych negocjacji.

Społeczeństwo i imigracja

Powojenny boom przyciągnął miliony pracowników z zagranicy – najpierw z Włoch, Hiszpanii i Portugalii, później z Bałkanów, a po otwarciu rynku także z Polski i innych krajów UE. Dziś niemal jedna czwarta mieszkańców Szwajcarii to obcokrajowcy, co czyni ją jednym z najbardziej wielonarodowych społeczeństw Europy. Integracja i polityka migracyjna pozostają stałym tematem referendów i debat publicznych.

Wyzwania XXI wieku

Współczesna Szwajcaria mierzy się z debatami o imigracji, ochronie klimatu, przyszłości tajemnicy bankowej (znacznie ograniczonej pod presją międzynarodową) oraz o znaczeniu neutralności w obliczu wojny w Ukrainie. Pozostaje przy tym jednym z najbogatszych, najbardziej stabilnych i najlepiej zorganizowanych państw świata, regularnie zajmując czołowe miejsca w rankingach jakości życia i konkurencyjności.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy kobiety w Szwajcarii uzyskały prawa wyborcze?

Na poziomie federalnym dopiero w 1971 roku. Ostatni kanton, Appenzell Innerrhoden, dopuścił kobiety do głosowań lokalnych w 1990 roku.

Czy Szwajcaria należy do Unii Europejskiej?

Nie. Zamiast członkostwa kraj wybrał drogę umów dwustronnych (bilateralnych) z UE, regulujących m.in. swobodny przepływ osób i handel.

Kiedy Szwajcaria wstąpiła do ONZ?

Dopiero w 2002 roku, po referendum – jako jedno z ostatnich państw świata, ze względu na przywiązanie do neutralności.

Zobacz też

• Wojna Sonderbund i konstytucja 1848
• Geneza demokracji bezpośredniej
• Historia szwajcarskiej neutralności